روایت اذان عبداللّه بن زید افسانه یا واقعیت؟!
412 بازدید
تاریخ ارائه : 1/16/2013 1:38:00 PM
موضوع: سایر

( اثبات افسانه بودن روایت جعلی عبدالله بن زید در تاریخچه اذان با استناد به منابع اهل سنت با این‌که از نظر معارف اسلامی تاریخ اذان به وحی‌برمی‌گردد و پیامبر گرامی اسلام صلی‌اللّه‌علیه‌وآله برای اولین بار اذان را در شب معراج از زبان فرشته‌ای شنید که برای اقامه نماز به امامت پیامبر اکرم صلی‌اللّه‌علیه‌وآله اذان گفت، اما در منابع اهل سنت آمده است که پیامبر اذان را از عبداللّه بن زید آموخت! و ... ا این‌که از نظر معارف اسلامی تاریخ اذان به وحی‌برمی‌گردد و پیامبر گرامی اسلام صلی‌اللّه‌علیه‌وآله برای اولین بار اذان را در شب معراج از زبان فرشته‌ای شنید که برای اقامه نماز به امامت پیامبر اکرم صلی‌اللّه‌علیه‌وآله اذان گفت، اما در منابع اهل سنت آمده است که پیامبر اذان را از عبداللّه بن زید آموخت! و او هم بین خواب و بیداری اذان را شنیده بود! به راستی که هیچ مسلمان منصفی نمی‌تواند این افسانه را بپذیرد، آنهم در مورد پیامبری که قرآن مجید درباره او می‌فرماید: "ما ینطق عن الهوی ان هو الا وحی یوحی"، پیامبر هیچ سخنی را براساس خواست خود نمی‌گوید و آنچه می‌گوید وحی است که بر او نازل شده است. در سنن ابی‌داود آمده است: "عن ابی عمیر بن انس عن عمومة له من الانصار قال: اهتم النبی صلی‌اللّه‌علیه‌وآله للصلاة کیف یجمع الناس لها، فقیل له: انصب رایة عند حضور الصلاة ...."(1) ابی عمیر بن انس از عمویش که از انصار بوده، روایت ‌می‌کند که: پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله در این فکر بوده که چگونه مردم را برای نماز گرد آورد؟ به حضرت گفتند: به هنگام نماز پرچمی برافراز که وقتی مردم آنرا دیدند به یکدیگر خبر دهند، این پیشنهاد مورد پسند حضرت نشد، راوی می‌گوید به حضرت پیشنهاد "شیپور" شد حضرت این نظر را هم پسند ننموده و فرمودند: این کار مربوط به امت یهود است. وی می‌گوید به حضرت "ناقوس" پیشنهاد شد، حضرت این را هم نپذیرفته و فرمودند: آن نیز مربوط به مسیحیان است. عبداللّه بن زید بن عبد ربه از آن جلسه بیرون آمد، در حالی که در فکر نگرانی پیامبر بود، در خواب اذان را به او یاد دادند، راوی می‌گوید: عبداللّه صبح فردای همان روز خدمت پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله آمد و به او گفت: یا رسول‌اللّه! در حالت خواب و بیداری بودم که شخصی نزد من آمد و اذان را به من یاد داد، راوی می‌گوید: این در حالی بود که عمر بن خطاب نیز پیش از عبداللّه این خواب را دیده بود، و بیست روز تمام این خواب را برای کسی نگفته بود و سپس به پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله خبر داد و به حضرت گفت. حضرت به او فرمودند: چه چیز مانع شد که به من خبر بدهی؟ عمر گفت: عبداللّه بن زید بر من پیشدستی کرد، من دیگر شرم داشتم که خبر بد‌هم! پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله فرمودند: ای‌بلال! بپا خیز و ببین که عبداللّه بن زید به تو چه دستوری می‌دهد، آن را انجام بده، بلال رفت و اذان گفت. بررسی افسانه عبداللّه بن زید بی‌شک این روایت توهین به پیامبر خداست، زیرا این روایت به‌منظور جعل فضیلت برای دیگران و نفی فضیلت از علی‌علیه‌السلام ساخته شده است. فضیلت حضرت علی علیه‌السلام این است که پیامبر اکرم صلی‌اللّه‌علیه‌وآله، وقتی اذان را از طریق فرشته وحی می‌شنود، به حضرت علی علیه‌السلام می‌فرماید: تو هم شنیدی؟ حضرت علی علیه‌السلام می‌گوید: بله شنیدم، پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله می‌فرماید: اذانی را که شنیدی به بلال هم بیاموز. پس طبق این نقل که از طریق روایات خاصه در مورد اذان وارده شده، اولا پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله از منبع وحی اذان را می‌گیرد و فرشته الهی مستقیم به او اذان را می‌آموزد، نه آنکه قبل از پیامبر فرشته‌ای به عبداللّه بن زید اذان را (بین خواب و بیداری) وحی کند! و او خبر آن را به پیامبر بدهد، یا این‌که آن فرشته بر عمر نازل شود و او قبل از پیامبر از این دستور الهی آگاه باشد! دلیل بی‌اعتباری حدیث مربوط به عبداللّه بن زید در همین قسمت بسیار روشن است که وی می‌گوید: "انی لبین نائم و یقظان، من بین خواب و بیداری بودم!" و این حالت همان حالت تلقی وحی و الهام است که معمولا در احادیث به پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله نسبت داده می‌شود، با این وجود مثل این‌که جاعلان حدیث، وحی را به تمسخر گرفته‌اند! علاوه بر این در حدیث دیگری که در سنن ابی داود(2) و نیز در سنن دارمی(3) از محمد بن عبداللّه بن زید آمده، جمله "حی علی خیر العمل" نیامده است، با این‌که طبق روایات مورد قبول عامه، "حی علی خیر العمل" در زمان پیامبر و حتی زمان ابوبکر و اوائل خلافت عمر، جزء فصول اذان بوده است، ولی عمر به دلیل این‌که مردم فکر نکنند، نماز حتی از جهاد هم مهمتر است، این جمله را از اذان حذف می‌کند(4) و به‌جای آن در نماز صبح "الصلاة خیر من النوم" را می‌گذارد. متن اذان بدون حی علی خیر العمل! : (محمد ابن اسحاق گوید :هنگامی که رسول خدا صلی الله علیه وآله وارد مدینه شد دراوقات نماز بدون هیچ دعوت قبلی مردم برای نماز گرد می آمدند ، پیامبر تصمیم گرفت بوقی مانند بوق یهود که به وسیله آن برای نمازشان اعلان میکنند قرار دهد ، ولی از این کار کراهت داشت ، سپس فرمان داد ازناقوس برای این کار استفاده کنند وبرای وقت نمازمسلمانان ناقوس بنوازند ، درهمین حال که سرگردان بودند عبد الله بن زید بن عبد ربه برادر حارث خزرج خوابی دید وخدمت رسول خدا ص آمده گفت : یارسول الله امشب من رؤیائی دیدم ، مردی برمن عبور کرد که لباسی سبز رنگ به تن داشت ودردستش ناقوسی بود ، به اوگفتم : ای بنده خدا ! این ناقوس را به من میفروشی ؟ گفت : با این ناقوس چه کاری میخواهی انجام دهی ؟ گفتم مردم را با آن به نماز دعوت میکنیم ، گفت : ایا دوست نداری که ترا به جیزی ازاین بهتر راهنمائی کنم ؟ گفتم : آن کار چیست ؟ گفت بگوئی : ( الله اکبر ، الله اکبر ، الله اکبر ، الله اکبر ،اشهد ان لا اله الا الله، اشهد ان لا اله الا الله ، اشهد ان لااله الاالله ، اشهد ان محمدا رسول الله ، اشهد ان محمدا رسول الله ، حی علی الصلوه ، حی علی الصلوه ، حی علی الفلاح ، حی علی الفلاح ، الله اکبر ، الله اکبر ،لا اله الا الله ، لااله الا الله ) . سپس اندکی توقف نموده ، انگاه همان جملات را تکرار نمود والا اله الاالله را تک قرار داد باین تفاوت که گفت قدقامت الصلوه ، قدقامت الصلوه ، الله اکبر ، الله اکبر ، لا اله الاالله . وقتی عبدالله بن زید این خبر را به پیامبر داد پیامبر فرمودند انشاءالله این خواب خواب درستی است بپاخیز همراه بلال واذان را به او یاد بده ، زیرا او از تو خوش صداتراست ، چون بلال اذان گفت وعمربن خطاب اذان اورا شنید اونیز درخانه اش اذان را گفت ، وبسوی رسول خدا ص را ه افتاد درحالتی که ردایش به زمین کشیده میشد وبه پیامبر گفت : ای پیامبر خدا سوگند به آنکس که ترا برحق به رسالت مبعوث فرموده است من نیز همانطور که عبدالله درخواب دبده است دیدم ، پیامبر فرمود سپاس خدایرا ، وایجدیت ثبئتش بهتر است ) (5 ) . بنابراین، همین روایت، گواه بر جعل حدیث بوده و مصداقی روشن برای ضرب المثل معروف "دروغگو کم حافظه است" می‌باشد، زیرا اگر برای جعل این حدیث حداقل این نکته را در نظر می‌گرفتند، حدیث جعلی آن بهتر می‌توانست جا بیفتد، و خودش را تکذیب نمی‌کرد! نکته قابل ذکر دیگر آن است که در حدیث منقول از محمد بن عبداللّه بن زید یک دروغ دیگر آمده است که عبداللّه گفت: "لما امر رسول اللّه بالناقوس لیضرب به الناس لجمع الصلواة طاف بی ....."( 6 ) در این بخش از حدیث جعلی با کمال بی‌شرمی عبداللّه می‌گوید: پیامبر فرمان استفاده از ناقوس را صادر کرده است که عبداللّه (قهرمان این داستان افسانه‌ای)، از طریق برقراری ارتباط با عالم ملکوت، در حالت بین خواب و بیداری، به فریاد پیامبر اسلام و مسلمین می‌رسد، و آنان را از تقلید بیگانه و استفاده از ناقوس نصاری نجات می‌دهد و برای پیامبر اذان را می‌آموزد، که این نیز دلیل دیگری بر ساختگی بودن این حدیث است، اما متاسفانه بر خلاف مکتب اهل بیت علیهم‌‌السلام این افسانه در عمده کتب عامه در باب آغاز اذان آمده است! البته در برخی از منابع اهل سنت به صورت یک قول کمرنگ به این واقعیت اشاره شده است که اذان در شب معراج به وسیله فرشته‌ای بر پیامبر اکرم صلی‌اللّه‌علیه‌وآله نازل شده، و جبرئیل فصول اذان را به پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله یاد داده است که این قول در "موسوعةالفقه الاسلامی" آمده و در آن به منابعی برای این قول اشاره شده است.( 7 ) و نقل همین منابع نیز در تعارض کامل با حدیث عبداللّه بن زید بوده و بیانگر جعلی بودن آن می‌باشد. ذکر این نکته هم ضروری است که یکی از انگیزه‌های جعل افسانه عبداللّه بن زید، انحراف ذهن مردم از حدیث معراج بوده، که پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله در معراج صحیفه‌ای را دریافت می‌کنند که در آن اسامی منافقین و نام قبیله و پدرانشان و فضایل امام علی علیه‌السلام ذکر شده است( 8 ) . نقدی بر مرحوم شعرانی رضوان اله تعالی علیه مرحوم شعرانی(طاب‌ثراه) در بعضی از حواشی خود برکتاب وافی، بعد از نقل روایت معراج از طرف ابوالقاسم سهیلی مالقی در کتاب "الروض‌الانف" از قول مالقی نقل می‌کند: حکمت این‌که اذان به رویای مردی از مسلمانان نسبت داده شده است، آن بوده که بر اساس حکمت الهی اذان بر زبان غیر پیامبر و شخصی از مومنین (جاری) باشد. سپس مرحوم شعرانی می‌گوید "هو وجه حسن و تفطن عجیب و به یجمع بین الحدیثین"؛ یعنی گفته مالقی خوب و یک نوع زیرکی شگفت انگیز است! و با این گفتار بین دو حدیث جمع می‌شود، چون پیامبر را متهم می‌کرده‌اند که به‌نفع خود شهادت به رسالت را در اذان آورده است ( 9 ) . به نظر نویسنده، این توجیه از مالقی بعید نیست، چون ایشان به بیانات اهل‌بیت علیهم‌السلام زیاد توجه ندارد، اما از مرحوم شعرانی بسیار بعید به نظر می‌رسد که یک افسانه جعلی را با حدیث معتبر معراج مقایسه کرده است. علاوه بر این، این توجیه، یک نوع اجتهاد در مقابل نص است، زیرا در روایات متعددی از طریق اهل‌بیت علیهم‌السلام خواب عبداللّه بن زید رد شده است، به عنوان نمونه امام حسین علیه‌السلام می‌فرماید: بر پیامبرتان وحی نازل می‌شود، در حالی که شما خیال می‌کنید پیامبر اذان را از عبداللّه بن زید گرفته است؟! یا امام صادق علیه‌السلام لعنت می‌کنند کسانی را که گمان می‌کنند پیامبر اذان را از عبداللّه گرفته است. علاوه براین مگر پیامبر خدا ص قرآن را از طریق وحی دریافت نکرده است ؟ که درآن رسالت حضرتش و مدح ومنقبت او بیان شده است ؟ یا دستور نماز را برای مردم نیاورده است که درتشهد آن مانند اذان شهادت به رسالت حضرتش ودستور صلوات فرستادن برآن وجود مقدس آمده است ؟ بنابراین خوب بود دانشمندان اهل سنت با همان بهانه خواب نامه هائی هم برای این موارد جعل میکردند ، وماهم بگوئیم : (وجه حسن وتفطن عجیب !) . در ادامه بحث، این روایات را می‌آوریم تا از بیان اهل‌بیت علیهم‌السلام به جعلی بودن روایت عبداللّه بن زید و انگیزه جعل آن پی‌ببریم. جبرئیل اذان را بر پیامبر وحی می‌کند در منابع فقهی اهل‌بیت علیهم‌السلام آمده است که سر مبارکپیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله در دامن علی علیه‌السلام بود که جبرئیل نازل شد و اذان و اقامه و کیفیت آن را از طرف خداوند آورد، سپس پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله به علی علیه‌السلام دستور داد تا اذان را به بلال بیاموزد. امام صادق علیه‌السلام می‌فرماید: "لما هبط جبرئیل بالاذان علی رسول‌اللّه صلی‌اللّه‌علیه‌وآله و کان راسه فی حجر علی علیه‌السلام فاذن جبرئیل علیه‌السلام و اقام به فلما انتبه رسول‌اللّه صلی‌اللّه‌علیه‌وآله قال: یاعلی! سمعت؟ قال: نعم یا رسول‌اللّه! قال: حفظت؟ قال: نعم، قال: ادع بلالاً فعلمه، فدعا بلالا فعلمه"( 10 ) هنگامی که جبرئیل اذان را بر رسول خدا صلی‌اللّه‌علیه‌وآله نازل کرد، سر مبارک حضرت بر دامن علی علیه‌السلام بود، جبرئیل اذان و اقامه گفت. سپس رسول خدا صلی‌اللّه‌علیه‌وآله بیدار شد و فرمود: یاعلی شنیدی؟! علی علیه‌السلام گفت: بلی یا رسول‌اللّه! پپامبر فرمودند: آیا حفظ کردی؟ علی علیه‌السلام گفتند: بلی، حضرت صلی‌اللّه‌علیه‌وآله فرمود: بلال را صدا بزن و اذان را به او تعلیم بده، علی علیه‌السلام نیز بلال را فرا خواند و اذان را به او آموخت". بنابراین روشن شد که آن افراد با چه انگیزه‌ای اقدام به جعل آن حدیث کرده‌اند؛ که آن حدیث به علت داشتن محتویات ضد و نقیض، خودش را تکذیب می‌کند. بدیهی است که وجود فضایلی چون بودن سر مبارک پیامبر بر دامن علی علیه‌السلام و در همان حال آمدن فصول اذان توسط جبرئیل و فرا گرفتن علی علیه‌السلام جملات اذان را و آموزش آن به بلال، فضیلت‌هایی است که برای رقبای سیاسی علی علیه‌السلام قابل تحمل نبوده است. می‌توان گفت که همین عوامل موجب شده است تا عده‌ای به صورت دستوری به نقل آن افسانه سرتاپا کذب بپردازند. امام حسین علیه‌السلام و افسانه خواب‌نمای عبداللّه بن زید همانطور که گفتیم حدیث جعلی عبداللّه بن زید که حتی با روایات اهل سنت هم سازگار نیست، یک نوع توهین به پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله است؛ ضمن آنکه موجب پایین آوردن جایگاه مهم اذان نیز می‌شود. لذا وقتی در این باره از امام حسین علیه‌السلام می‌پرسند، حضرت با صراحت و قاطعیت خواب نمای عبداللّه بن زید را تکذیب می‌کند که در ادامه بحث، توضیح آن را در بیان سخنان ارزشمند امام صادق علیه‌السلام می‌آوریم. "عن جعفر بن محمد، عن ابیه، عن جده، عن حسین بن علی انه سئل عن قول الناس فی الاذان ان السبب کان فیه رویا رآها عبداللّه بن زید فاخبر النبی صلی‌اللّه‌علیه‌وآله فامر بالاذان، فقال: الوحی ینزل علی نبیکم و تزعمون انه اخذ الاذان عن عبداللّه زید؟! والاذان وجه دینکم؟ و غضب و قال...."(11) "امام صادق علیه‌السلام روایت کرده‌اند که از امام حسین علیه‌السلام درباره گفتار مردم (عامه) در مورد اذان پرسیدند که آیا سبب تشریع اذان خوابی بوده که عبداللّه بن زید دیده است و به دنبال آن پیامبر دستور اذان را می‌دهد؟ امام حسین علیه‌السلام فرمودند: "بر پیامبرتان وحی نازل می‌شود و شما خیال می‌کنید که پیامبر اذان را از عبداللّه بن زید آموخته است؟! با این‌که اذان شعار دین شما است؟! حضرت خشمناک شده و می‌فرماید: من از پدرم علی بن ابی طالب علیه‌السلام شنیدم که می‌گفت: خداوند فرشته‌ای را بر پیامبر می‌فرستد و پیامبر را به معراج می‌برد ... در معراج خداوند فرشته‌ای را برمی‌انگیزد که تا قبل از آن زمان و پس از آن دیده نشده بود، آن فرشته اذان و اقامه را به پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله بیان می‌کند و می‌گوید: ای محمد این‌گونه برای نماز اذان بگو". در حدیث دیگری از امام صادق علیه‌السلام آمده است: "انه لعن قوما زعموا ان النبی صلی‌اللّه‌علیه‌وآله اخذ الاذان من عبداللّه بن زید، فقال ینزل الوحی علی نبیکم فتزعمون انه اخذ الاذان من عبداللّه بن زید؟!"( 12 ) "امام صادق علیه‌السلام لعنت کردند مردمی را که گمان می‌کنند، پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله اذان را از عبداللّه‌بن زید گرفته است و فرمودند: بر پیامبرتان وحی نازل می‌شود، در حالی که خیال می‌کنید پیامبر اذان را از عبداللّه بن‌زید گرفته است؟!". اینک ما به ذکر حدیثی درباره اذان گفتن فرشته برای پیامبر در معراج می‌پردازیم، ولی قبل از آن باید دانست که علاوه بر این‌که پیامبر اذان را در مکه و در جریان معراج از فرشته و یا طبق بعضی روایات، از جبرئیل گرفته است، هم‌چنین بعدها هم جبرئیل دستور اذان را در مدینه برای حضرت می‌آورد که در حدیث قبلی به آن اشاره شد. اذان درمعراج، و امامت جماعت رسول خدا برای اهل آسمان همانطور که اشاره کردیم طبق منابع عامه (مانند فتح الغدیر و مواهب الجلیل و کشف القناع و نهایةالمحتاج و شرح الازهار و دیگر منابع)، پیامبر گرامی اسلام اذان را از فرشته الهی و جبرئیل در شب معراج فرا گرفته است، نه از عبداللّه بن زید. در منابع خاصه نیز آمده که پیامبر در شبی که به معراج رفت، اذان را در آسمان از فرشته آموخت، هر چند در بعضی از روایات اسم آن فرشته ذکر نشده ولی طبق بعضی از روایات جبرئیل، اذان را به‌حضرت آموخته است. اصبغ بن نباته از محمد بن حنفیه روایت می‌کند: "انه ذکر عنده الاذان؟ فقال: لما اسری بالنبی صلی‌اللّه‌علیه‌وآله الی السماء و تناهی الی السماء السادسه، نزل ملک من السماء السابعه لم ینزل قبل ذلک الیوم قط، فقال: اللّه‌اکبر، اللّه اکبر ..." ( 13 ) اصبغ بن نباته از محمد بن حنفیه روایتی می‌کند، نزد محمد بن حنفیه سخن از اذان به میان آمد، او گفت شبی که پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله به آسمان برده شد و به آسمان ششم رسید، فرشته‌ای از آسمان هفتم به آسمان ششم فرود آمد که پیش از آن روز، هیچ‌گاه بر پیامبر نازل نشده بود و گفت: اللّه‌اکبر، اللّه‌اکبر و خداوند هم فرمود: آری، من چنین هستم، سپس گفت: قد قامت الصلوة که پیامبر جلو ایستاد و بر تمام ساکنان آسمان امامت کرد و از آن روز شرافت پیامبر صلی‌اللّه‌علیه‌وآله به نهایت خود رسید".( 14 ) البته حدیث معراج که در آن اذان و نماز به پیامبر تعلیم داده شده، مفصل است، چرا که در آن اشارات بسیاری به ولایت علی علیه‌السلام و میثاقی که خداوند از فرشتگان گرفته، آمده است و از شیعیان علی علیه‌السلام یاد شده و به راستی، همین اشارات انگیزه جعل افسانه عبداللّه بن زید و خواب او و عمر را فراهم کرده و موجب شد تا آنها اذهان مردم را از حدیث معراج انصراف دهند. ما در اینجا به چند فراز از حدیث معراج اشاره می‌کنیم تا برای خوانندگان محترم روشن شود که چرا این افسانه ساخته شده است. سلام فرشتگان بر علی علیه‌السلام در معراج "... فسلموا و قالوا اقری اخاک السلام، فقلت: هل تعرفونه؟"( ) ( 15 فرشتگان بر من سلام کردند و گفتند: سلام ما را به برادرت برسان، گفتم: مگر او را می‌شناسید؟ گفتند: بله، ما چگونه او را نشناسیم در حالی که خداوند از ما، تو و برای او و شیعیانش پیمان گرفته است و ما هر روز پنج نوبت با شیعیان علی علیه‌السلام روبوسی می‌کنیم، (منظور، اوقات نمازهای پنج‌گانه است(. "... فاجتمعت الملائکه و فتحت ابواب السماء وقالت: مرحبا بالاول و مرحبا بالاخر و مرحبا بالحاشر و مرحبا بالناشر محمد خاتم النبیین و علی خیر الوصیین..."( 16 ) "... سپس فرشتگان جمع شدند ودرهای آسمان باز شد، فرشتگان گفتند: مرحبا به اول، مرحبا به آخر، و مرحبا به کسی که زمان امت او به حشر متصل خواهد شد، و مرحبا به کسی که پیش از همه زنده شود. محمد، خاتم پیامبران و علی، بهترین وصی پیامبران است. پیامبر فرمود: فرشتگان برمن سلام کردند و از حال برادرم علی از من پرسیدند؟ گفتم: علی در روی زمین جانشین من است، مگر او را می‌شناسید؟ فرشتگان گفتند: آری چگونه او را نشناسیم با این‌که ما هر سال یک بار بیت‌المعمور را زیارت می‌کنیم و حج می‌گزاریم و بر آن، ورقه سفیدی است که در آن، اسم محمد و علی و حسن و حسین و ائمه و شیعیان آنان تا روز قیامت می‌باشد، و ما دست خود را بر سر آنان می‌کشیم و تبرک می‌جوییم...". سوره قدر نسب‌نامه اهل‌بیت علیهم‌السلام "... ثم قال لی: اقرا "انا انزلناه..." فانها نسبتک و نسبة اهل بیتک الی یوم القیامة ..."( 17 )"... سپس به من چه کسی گفت: "انا انزلناه" را بخوان که این سوره نسب‌نامه تو و اهل‌بیت تو است تا روز قیامت ..." خوب است که به روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام که در ذیل تفسیر این سوره مبارکه آمده است مراجعه کنیم تا بفهمیم که چگونه این سوره نسب‌نامه پیامبر و اهل‌بیت علیهم‌السلام است. در تفسیر سوره مبارکه "اناانزلناه" شب قدر به‌عنوان شب حکومت اهل‌بیت علیهم‌السلام بر سرنوشت انسان‌ها تا قیامت معرفی شده است، و لذا بعضی از مخالفین اهل‌بیت علیهم‌السلام بعد از رحلت رسول خدا صلی‌اللّه‌علیه‌وآله منکر ادامه شب قدر شده‌اند، و آنها هم که شب قدر را قبول دارند در زمان آن اختلاف کرده‌اند و روی هم رفته از این شب خاطره خوشی نداشته و سعی در کمرنگ کردن آن دارند؛ اما همان‌طوری‌که در حدیث معراج آمده، این سوره نسب‌نامه پیامبر و اهل‌بیت علیهم‌السلام است. امام صادق علیه‌السلام نیز آن را سند حقانیت شیعه دانسته و می‌فرماید: "با آن بر مخالفین خود استدلال کنید".

پی‌نوشت‌ها :

 1) سنن ابی‌داود، ج1ص135 باب بدء الاذان، ح498؛ سیره حلبی، ج2 ص94؛ سیره ابن هشام، ج2 ص155؛ صحیح مسلم، ج3 صحیح بخاری، ج1 ص113 و سنن ابن ماجه، ج1 ص232. 2) سنن ابی داود، ج1 ص135، ح499. 3) سنن دارمی، ج1، ص268. 4) الروض النضیر، ج2، ص42. 5) سنن دارمی، ج1، ص268. 6 ) ابن داود، ج1، ص135، ح499. 7 ) موسوعةالفقه الاسلامی، ج2، ص188، منابع اشاره شده: فتح القدیر، ج1ص167؛ مواهب الجلیل للخطاب، ج1ص421؛ کشف القناع ج1ص160و 161 و نهایةالمحتاج؛ ج1 ص384؛ شرح الازهار ج1ص179 و کتاب الوضع ص80. 8) بحارالانوار، ج84 ص120 9 ) بحارالانوار، ج84ص 161 10) من لایحضره الفقیه، ج1 ص252 ح 2؛ تهذیب، ج2ص14 فروع کافی، ج1 اذان 11) دعائم الاسلام، ج1ص142 12 ) ذکری شهید، ص168 13 ) معانی الخبار، ص42 و علل الشرایع، ج2 ص56 14 ) معانی الاخبار، ص42 و علل الشرایع، ج2 ص56 15) فروع کافی، ج3 ص482 و علل الشرایع، ج2ص313 ) 16 فروع کافی، ج3 ص483 و علل الشرایع، ج2 ص314 17 ) فروع کافی، ج3 ص485 و علل الشرایع، ج2 ص316.