بهداشت هوا و زیان های دخانیات
961 بازدید
تاریخ ارائه : 1/17/2013 8:05:00 AM
موضوع: سایر

(امن یبدء الخلق ثم یعیده و من یرزقکم من السماء و الارض اله مع الله ؟) ([1]).

(آیا آنکس که آفرینش را آغاز نموده است وسپس آنرا تجدید خواهد نمود ، واز آسمان به شما روزی میدهد ، آیا با این خدا خدای دیگری است ؟) .

یکی از روزی ها و نعمات الهی که ادامه حیات آدمی و اکثر موجودات زنده در گروی دست یابی به آن است هوا است . هوا مانند آب و غذا و بلکه مقدم بر آن ها رزقی است که خداوند رحمان برای تداوم حیات ، بی ضرورت هیچ زحمت و تلاشی در اختیار خیل مخلوقات قرار داده است . زیرا نیاز بلا انقطاع ادامه حیات با این رزق خداوندی ، وفور و استمرار و سهولت دسترسی به آن را می طلبد و پروردگار مهربان آن چه را که مورد نیاز بوده عطا فرموده است : «و اتیکم من کل ما سالتموه» ([2]) و تأمین این رزق مورد احتیاج همه جنبندگان را به لطف خویش ضمانت کرده است : «ما من دابه فی الارض الا علی الله رزقها»  (هیچ جنبنده ای درروی زمین نسیت مگر آنکه روزیش با خداست ).

گاهی شرایطی فراهم می شود که این روزی پاکیزه مورد نیاز انسان ها ، حیوان ها و نباتات با گازهای زیان بخشی که محصول سوخت مواد طبیعی ، تجزیه مواد شیمیایی ، منابع آلودگی جان دار مثل میکرب ها ،‌ویروس ها ، کپک ها و غیره می باشد ، آلوده شده و در یک محیط محدود این نعمت به عامل نقمت و بیماری تبدیل می شود و بیماری یا حتی مرگ آنی یا تدریجی انسان ، حیوان و نبات را موجب می گردد .

نقشی که آدمی در آلوده سازی هوا دارد بسیار مهم است . در واقع غالباً این انسان است که هوا را به آلودگی و زیان بخشی می کشاند . نمونه ای از این آلوده سازی را در صحنه ای می توان مجسم نمود که در یک فضای محدود که جمعی حضور دارند کسی با کشیدن سیگار هوا را آلوده کند . وی صرف نظر از زیانی که به سلامت خود می رساند یعنی زمینه را برای بیماری خود یا لااقل مستعد کردن جسم خود برای پذیرش بیماری های گوناگون فراهم می آورد همنشینان وحضار در آن فضا را نیز در نهایت بی توجهی مسموم می کند . گرچه ممکن است درجه این مسمومیت در حدی نباشد که به وضوح بتوان نشانه های آن را نزد حاضران در آن محل مشاهده کرد ، اما حقیقت این است که در فضا مواد زیان بخشی پراکنده شده است که نتیجه کشیدن سیگار این سوغاتی استعمارگران برای ملل مشرق زمین می باشد . ره آوردی که از لحظه ورود به زندگی انسان همواره با اسراف ، نکبت ،‌ بیماری ، مرگ ،‌فقر ،‌آتش سوزی ، نفوذ استعمار ،‌ وابستگی اقتصادی ، و مزاحمت برای هم نوعان همراه بوده است . گرچه برای بعضی به قیمت نابودی جمعی دیگر سود مادی و مال و مکنتی به دنبال داشته است .

امروزه بر پایه دانش بشری نمی توان در زیان بخش بودن استعمال دخانیات شک کرد . زیرا شک در موضوعی این چنین واضح و آشکار با این همه اطلاعات محکم علمی همانند ، چشم را از تماشای نور خورشید بستن و روز را شب فرض کردن است و چنین است که بر این اساس روند افزایش مصرف دخانیات در میهن اسلامی با در نظر گرفتن همه جوانب آن حتی برای تأمین یک لذت خیالی و پاسخ به یک هوس برخی از مردم قابل توجیه به نظر نمی رسد .

هوا و اهمیت آن

انسان بدون تنفس اکسیژن مخلوط با گازهای بی ضرر نمی تواند زندگی کند . بدین منظور در هوا یک ترکیب مناسب از اکسیژن و ازت وجود دارد . در هوا گازها بخارات و ذراتی هم که جزء ترکیب طبیعی هوا نیستند ، به مقادیر متفاوت و در مناطق مختلف زمین وجود دارد که بشر ناچار به تنفس آن ها هم هست . بعضی از این مواد از نظر فیزیولوژی بی ضررند اما محصول اعمال بقیه ممکن است به صورت ناراحتی های خفیف تا مسمومیت های شدید ظاهر گردد .

هوا لازم ترین مایه زندگانی است . به عبارت دیگر هوایی  که تنفس می کنیم ضروری ترین ماده برای ادامه زندگی و تندرستی است . زندگی انسان وابسته به استنشاق هوا و اکسیژن موجود در آن است . انسان برای ادامه حیات خود مرتبا در هر دقیقه  12 تا  20  مرتبه هوا را به درون ریه های خود می فرستد . انسان می تواند چند روز در مقابل گرسنگی و ساعت ها درمقابل تشنگی طاقت بیاورد ، ولی نبودن هوا را بیش از چند دقیقه  نمی تواند تحمل کند ، و هم چنین مقدار متوسط هوایی که یک انسان بالغ در یک شبانه روز تنفس می کند تقریباً 15 کیلوگرم است در حالی که مصرف غذا و آب از 5/1 و 5/2 کیلوگرم کم تر است . هوای مورد تنفس ضروری ترین ماده برای ادامه زندگی و تندرستی است . اگر این ماده اصلی و مهم حیاتی به مواد خارجی و مضر آلوده گردد انسان مجبور است در هر بار تنفس مقداری مواد خارجی و مسموم کننده همراه هوای تنفس به درون ریه ها فرستاده و از این طریق در معرض خطر اثرات نامطلوب و گاه کشنده آن قرار گیرد .

از مواد موجود در هوا آن چه اهمیت حیاتی دارد اکسیژن است . انسان در وضع طبیعی در هر ساعت احتیاج به 22 لیتر اکسیژن دارد که برای گرفتن این مقدار اکسیژن از هوا لازم است در هر ساعت 500 لیتر و در یک شبانه روز حدود 10 هزار لیتر هوا وارد ریه خود کند . هر قدر فعالیت بدنی شخص بیشتر شود مصرف اکسیژن و در نتیجه احتیاج به هوای تازه زیاد تر می شود .

از طرف دیگر می دانیم که انسان در هر ساعت 20 لیتر گاز انیدرید کربنیک (Co2) وارد فضا می کند . انیدرید کربنیک حاصل از تنفس انسان ، حیوانات یا سوختن مواد و یا تخمیر مواد آلی چون سنگین تر از بقیه گازهاست در فضای پایین باقی می ماند که اگر به 30 در هزار برسد در انسان تولید سر درد و ناراحتی می کند و چون 50 در هزار بالغ شود موجب خفگی انسان می شود .

به هر چه وارد بدن می شود رزق گویند (بدل ما یتحلل) از این رو رزق مجموعه ای از غذاها و آشامیدنی ها و هواست . هوایی برای تنفس خوب است که صاف و با طراوت بوده و به اندازه کافی اکسیژن داشته پیش از رسیدن به ریه در سینوس ها و مجاری مربوطه گرم و مرطوب شده باشد . چنین هوایی (صافی ،‌ طراوت ، اکسیژن) در انحصار مزارع و چمن ها ست . گیاه است که با کلروفیل خود در برابر آفتاب ، اکسیژن تهیه و ایجاد طراوت می کند . باغ ها موقعی نسیم با طراوت و پر اکسیژنی تهیه می کنند که در اطراف شهر در مجاورت کوهی باشند و به علت وجود حفره های ناشی از طرز قرار گرفتن سنگ ها در کوه و اختلاف درجه آن با دشت و شهر جریانی ایجاد کرده ، نسیم حاصل از باغ ها را به سوی شهر روانه کنند . باید دانست احداث باغ ها در دو طرف شمال و جنوب شهر مزیت های دیگری نیز دارد از جمله وجود بادهایی که در جهت شمال به جنوب یا برعکس می وزد .

آلودگی هوا

پدیده آلودگی هوا با افزایش جمعیت ، صنعتی شدن ، پیشرفت اقتصادی ، ازدیاد وسائط نقلیه و شرایط خاص جغرافیایی و اقلیمی هر منطقه رابطه مستقیمی دارد . بشر تا قرن بیستم منابع طبیعی را بی کران و بی پایان می پنداشت و در استفاده از آن از هیچ گونه ضابطه و انضباطی پیروی نکرد و این امر باعث شد که ناگاه خود را مواجه با آلودگی های آن یافت . گرچه طبیعت، محیط را به وسیله عواملی چون باد ، باران ، خاک و گیاهان تصفیه می کند ، ولی آثار تمدن ، پیشرفت ، تکنولوژی ،‌ازدیاد  جمعیت ، مصرف سوخت های فسیلی (نظیر نفت و ذغال سنگ) میزان آلودگی را چنان افزایش داده که طبیعت فرصت تصفیه آن را ندارد .

مسئله آلودگی هوا ، ره آوردی از تلاش های انسانی در راه فراهم کردن زندگی بهتر است . مثلاً همن منابع بی کران انرژی یعنی ذغال سنگ ، نفت ،‌گاز و انرژی هسته ای که انسان را به پیشرفت وا داشته ، مسائل زیادی را به صورت آلودگی محیط و بالاخره هوا به وجود آورده است .

آلوده کننده های هوا عامل مهم آلودگی محیط زیست هستند که نه تنها مستقیماً بر محیط زیست اثر می گذارند ، بلکه من غیر مستقیم از طریق آلوده کردن قطرات باران ،‌آب های سطحی را نیز آلوده و زندگی موجودات را به مخاطره می اندازد .

آلوده کننده های هوا و منابع آن

بطور کلی آلوده کننده های هوا به دو قسمت تقسیم می شود . آلوده کننده های طبیعی و آلوده کننده های مصنوعی .

از آلوده کننده های طبیعی می توان گرد و غبار ، گروه نباتات ، موجودات ریز ذره بینی و از ذرات آلوده کننده مصنوعی (حاصل فعالیت بشر) می توان از دود ، دوده خاکستر ، اکسیدهای ازت ،‌ اکسید های گوگرد ، ‌منو اکسید کربن (گاز ذغال) هیدرو کربورها و اوزون نام برد .

در این جا به طور مختصر به هر یک اشاره می شود .

آلوده کننده های طبیعی هوا

گرد و غبار : گرد و غبار از ذرات ریز جامد حاصله از فرسایش طبیعی و خرد و آسیاب شدن و صیقلی شدن اجسام به وجود می آید .

موجودات زنده ذره بینی : موجودات ریز ذره بینی باکتری ها ، ویروس ها ،‌ اسپورها و قارچ ها موادی هستند که بطور طبیعی در هوا مشاهده می شوند ولی در بین باکتری های معلق در هوا ، انواع بیماری زای آن نظیر باسیل سل نیز دیده شده است .

گردهای گل : گیاهان در فصل شکوفایی گل ، مقدار زیادی گرده در هوا پراکنده می کنند که در نزد اشخاص حساس باعث ایجاد ناراحتی های آلرژیک می شود .

آلوده کننده های مصنوعی هوا

آئروسل : ذرات آلوده کننده را آئروسل می گویند . به عبارت دیگر مواد معلق در هوا آئروسل است . این ذرات عبارتند از : گرد و غبار ناشی از بخار مواد جامد ، دود ، دوده ، مه (بخار اشباع شده مایعات) ، منو اکسید کربن و دود حاصل از احتراق ناقص مواد سوختنی نظیر سوخت های فسیلی (ذغال سنگ ،‌نفت) ،‌احتراق ناقص چوب سوختن تنباکو و توتون ، باید اشاره کرد که حاصل یک احتراق کامل ،‌گاز انیدرید کربنیک ، آب و خاکستر است .

اکسید گوگرد : اکسید های گوگرد یکی از مهم ترین آلوده کننده های هوا است بدین منظور در عمل انیدرید سولفرود (So2) اندازه گیری می شود . منابع تولید انیدرید سولفورو در هوا عبارت است از احتراق سوخت های فسیلی ، پالایش نفت ،‌گداختن سنگ معدن گوگرد دار ،‌کارخانجات اسید سولفوریک سوزاندن زباله ،‌ کارخانه های کاغذ سازی .

اکسید های ازت : در اثر احتراق سوخت های فسیلی در درجه حرارت های بالا ازت هوا با اکسیژن ترکیب شده و تولید اکسید نیترو (No) می کند این گاز سپس در هوا اکسید شده و دی اکسید ازت را تولید می نماید .

هیدرو کربورها : هیدروکربورها از ترکیبات آلی که محتوی کربن و هیدروژن هستند تشکیل شده است . ساده ترین هیدروکربورها متان یا ماده اصلی گاز طبیعی است . منابع هیدروکربورها ،‌ شامل تولید ، ‌ذخیره و پخش مواد نفتی ،‌فعالیت های پتروشیمی ، ‌استعمال حلال ها ، سوزاندن ذغال چوب ، ‌تبخیر و احتراق ناقص سوخت ها در موتورهای وسائط نقلیه می باشد .

منو اکسید کربن : منو اکسید کربن گازی است بی رنگ ‌، بی بو و غیر قابل انفجار . قابلیت تحریک کنندگی آن بدون علائم وخصوصیات ظاهری است . منابع منو اکسید کربن یا گاز ذغال عبارت است از :‌معادن ذغال سنگ ،‌آتشفشان ها ، گاز طبیعی ،‌رعد و برق فعالیت بیولوژیکی ،‌ نظیر فعل و انفعالات تخم سبزی ها در مدت جوانه زدن و بزرگ شدن و رشد کردن نشاء ،‌ حاصل احتراق ناقص سوخت ها ، وسائط نقلیه ، دود سیگار ، سیستم های ایجاد حرارت خانگی ،‌ کارخانجات ، سوزاندن زباله ، ‌انفجارات و به کاربردن اسلحه .

نحوه عمل منو اکسید کربن در انسان : میل ترکیبی هموگلوبین خون با منو اکسید کربن 270 برابر بیشتر از میل ترکیبی هموگلوبین با اکسیژن است . مقدار معینی منو اکسید کربن در هوا فقط می تواند درصد معینی از کربوکسی هموگلوبین در خون به وجود آورده حداکثر میزان هموگلوبین در خون موقعی است که یک حالت تعادل و موازنه بین میزان منو اکسید کربن در هوا و خون به وجود آید . این حالت بستگی کامل به میزان منو اکسید کربن در هوا و مدت زمانی که انسان یا حیوان در معرض این آلودگی است دارد . افرادی که معتاد به استعمال دخانیات هستند به طور معمول 2 تا 10 درصد کربوکسی هموگلوبین (ترکیب منو اکسید کربن با هموگلوبین) و افرادی که دخانیات استعمال نمی کنند ، 1 درصد کربوکسی هموگلوبین در خونشان موجود است .

اوزن : اوزن یکی از چندین گاز اصلی است که نمونه برداری و جمع آوری آن در تعیین درجه آلودگی هوای شهر ها معمول است .

منابع آلودگی هوا

منابع آلودگی هوا به سه بخش مهم زیر تقسیم می شود .

الف – صنایع ، نظیر کارخانه های صنعتی ، نیروگاه های برق ، ‌پالایشگاه ها ،‌کارخانه ها و کوره های تهیه مصالح ساختمانی ، کارخانه های کاغذ سازی و مواد شیمیایی و غیره .

ب – سوخت خانگی و تجاری ،‌نظیر بخاری و وسائل گرم کننده خانگی ،‌ تأسیسات حرارتی ،‌ نانوایی ، حمام های عمومی و کارگاه های کوچک در سطح شهر .

ج – وسائط نقلیه بنزینی ،‌ دیزلی و گازی .

اثرات آلودگی هوا بر انسان و محیط انسانی

انسان : سلامت انسان با به هم خوردن اجزاء تشکیل دهنده هوا در مخاطره خواهد افتاد . نوع و درجه ناراحتی به وجود آمده در اثر این عدم تعادل بستگی به درجه آلودگی هوا و مدت تماس دارد . مطالعات و بررسی های انجام شده نشان می دهد که آلودگی هوا یکی از عموامل مهم ایجاد یا تشدید بیماری هایی نظیر بیماری های حاد غیر اختصاصی قسمت فوقانی دستگاه تنفس ‌، برنشیت مزمن ، بیماری های مزمن ، منقبض کننده ریه ،‌آمفیزم ریوی ،‌ آسم و سرطان ریه . منواکسید کربن که در هوای شهر های پر جمعیت و خصوصاً در تونل ها و خیابان های پر تردد وسائط نقلیه موجود است باعث کندی فعالیت های مغزی در افراد می گردد . استنشاق هوایی که دارای 10 قسمت در میلیون منو اکسید کربن باشد در مدت 8 ساعت باعث کندی فعالیت ،‌ بروز سر درد ، ‌سر گیجه و اختلال دید در انسان می شود . ضمناً اثر منو اکسید کربن در افرادی که دچار کم خونی ‌، بیماری های قلب و عروق ، بیماری های مزمن ریوی ، فعالیت زیاد تیروئید یا حتی تب هستند بیشتر از افراد معمولی است .

رستنی ها :  یکی از منابع طبیعی و ضروری گیاهان هوا است . گازهای تشکیل دهنده هوا تقریباً ثابت است ولی به علت احتراق سوخت های فسیلی و سایر فعالیت های بشر گازهایی که برای رستنی ها مساعد نیست به وجود می آید که باعث عدم رشد کافی رستنی ها می شود .

اشیاء و مواد : سیاه شدن ساختمان ها از بین رفتن مواد ساختمانی ،‌ خورده شدن فلزات و سایر زیان های وارده در اثر آلودگی هوا یکی از نکات مهم و اساسی است که هر جامعه سالیانه مبالغ زیادی در ترمیم آن ها متحمل می شود .

حیوانات : آلودگی هوا در مناطق صنعتی باعث تلف شدن رمه های گوسفند و اسب می شود و یا در اثر خوردن علوفه ذخیره شده که به فلوراید آغشته شده است بیماری فلورز در حیوانات را سبب شده که منجر به رشد نامناسب استخوان های آن ها می شود .

اقتصاد : آلودگی هوا بر اقتصاد یک منطقه تأثیر می گذارد . این تأثیر ممکن است به صورت مستقیم یا غیر مستقیم باشد . افزایش بیماری در انسان ، مهاجرت مردم در اثر آلودگی هوا از اطراف کارخانجات صنعتی ، تأثیر بر روی حمل و نقل به علت کم شدن وسعت دید ، پایین آوردن ارزش ساختمان ها از نظر از بین بردن مصالح و سیاه و کثیف شدن نما و ظاهر ساختمان ها و در نتیجه تأثیر در ازرش آن ،‌کم شدن توسعه صنعتی ، صرف هزینه برای مطالعات و تحقیقاتی که به منظور کنترل آلودگی انجام می شود . افزایش قیمت نیروی برق به علت استفاده از سوخت های سبک تر در جهت مبارزه با آلودگی هوا ، هزینه های بیشتر جهت نظافت فردی و اجتماعی(ومعالجه بیماریهای ناشی از این آلودگیها) از جمله تأثیرات آلودگی هوا بر اقتصاد یک جامعه محسوب می شود .

مبارزه با آلودگی هوا

منظور از مبارزه با آلودگی هوا رسیدن به اهداف زیر است :

کمک به بهبود بهداشت عمومی ، حفاظت شرایط مناسب جوی و به حداقل رساندن زیانهای اقتصادی ناشی از آلودگی هوا .

تقلیل تراکم مواد آلوده کننده هوا .

تقلیل اثرات روانی نامطلوب و نارضایتی عمومی به علت تماس طولانی با دود . کم شدن وسعت دید در نتیجه غبارهای ایجاد شده .

به حداقل رساندن زیان های اقتصادی ناشی از آلودگی هوا از طریق کاهش خساراتی که به ساختمان ها و محصولات کشاورزی وارد می شود .

کاهش هزینه های مربوط به نظافت مداوم داخل منازل شخصی .

کاهش احتمال عدم رشدوازبین رفتن درختان پر ارزش درمناطق  شهری که درنتیجه تماس طولانی آنها باهوای آلوده اتفاق می افتد 

کاهش و جلوگیری از بیماری و از بین رفتن حیوانات .

برای نیل به هدف های بالا باید در انتخاب محل مناسب برای احداث کارخانجات صنعتی ، ازدیاد فضای سبز ، کنترل وسائط نقلیه و آگاهی مردم در جهت کنترل آلودگی وسائط خانگی اقدام نمود .

استعمال دخانیات و رابطه آن با سلامتی :

استعمال دخانیات در دنیا عموماً ارتباط معکوس با سطح تحصیلات و اقتصاد جامعه دارد . افرادی که تحصیلات عالی دارند سیگار کمتری استعمال می کنند . در حالی که افراد با تحصیلات کمتر از دبیرستان سیگار بیشتری استعمال می کنند . باید در نظر داشت که استعمال دخانیات در هر نقطه دنیا با ابتلاء به بیماری های دستگاه تنفسی رابطه مستقیم دارد .

در ایران روزی 50 میلیون تومان سیگار دود می شود . به عبارت دیگر سالیانه حدود هیجده میلیارد تومان از دارایی این ملت دود می شود .

ترکیب سیگار :

با استعمال توتون 40 درصد نیکوتین (Nicotine) و قطران (Tar) و 60 درصد گاز ایجاد می شود . در بین کازها بیش از 50 نوع عنصر و ترکیب مختلف وجود دارد . از جمله این عناصر منو اکسید کربن یا گاز ذغال است که در ته سیگار زیادتر است . غلظت کربوکسی هموگلوبین در خون (ترکیب منو اکسید کربن و هموگلوبین) در معتادان با تعداد استعمال سیگار در روز ، شدت فرو بردن دود و شرایط محیط افزایش می یابد .

رابطه استعمال سیگار و مرگ :

خطر مرگ در مبتلایان به استعمال سیگار 70 درصد بیشتر از افراد غیر سیگاری است .

برای سال 1982 تخمین زده شده بود که 430 هزار نفر از جمعیت آمریکا از سرطان ریه خواهند مرد که از این میان 129 هزار نفرشان سیگاری هستند .

تنباکو هر ساله مسئول مرگ حدود 340 هزار نفر به علت سرطان ، ناراحتی های قلبی ، بیماری های مزمن دستگاه تنفسی در آمریکاست .

سالیانه 13 میلیون دلار صرف درمان بیماران سیگاری در آمریکا می شود .

خطر مرگ در اثر برنشیت مزمن در معتادان 3 تا 20 مرتبه از افراد غیر معتاد بیشتر است . البته کهولت سن افراد معتاد و تعداد هرچه زیادتر سیگار در روز خطر ابتلا به برنشیت مزمن و مرگ در اثر آن را تشدید می کند .

مرگ ناشی از بیماری های مزمن شریان ها در معتادان به سیگار 70 درصد از غیر معتادان بیشتر است .

خطر مرگ، ارتباط مستقیمی با تعداد استعمال سیگار در روز دارد . به عبارت دیگر هر چقدر بیشتر سیگار استعمال شود به همان اندازه خطر مرگ بیشتر می شود . افرادی که در روز کمتر از 10 عدد سیگار مصرف می کنند ، 40 مرتبه و افرادی که بین 10 تا 20 عدد سیگار در روز مصرف می کنند 70 مرتبه و بالاخره افرادی که از 40 عدد بیشتر سیگار در روز مصرف می کنند ، 120 مرتبه بیشتر نسبت به افراد غیر سیگاری در معرض خطر مرگ قرار می گیرند .

طول عمر مورد انتظار (طبیعی) در افرادی که خیلی زیاد سیگار مصرف می کنند (2پاکت و بیشتر در روز) 8 سال کمتر و افرادی که بطور متوسط کمتر سیگار مصرف می کنند (نصف پاکت در روز) طول عمر مورد انتظار در آن ها 4 سال کمتر است .

خطر مرگ در افرادی که در سنین جوانی شروع به استعمال سیگار کرده اند خیلی زیاد است .

خطر مرگ در افرادی که در حین استعمال سیگار دود آن را در ریه های خود فرو می برند خیلی زیادتر است .

میزان خطر مرگ در افرادی که سیگار برگ و پیپ استعمال می کنند و دود آن را فرو نمی برند نسبت به افرادی که سیگار مصرف نمی کنند زیاد متفاوت نیست.

افراد غیر سیگاری از افراد سیگاری بیشتر عمر می کنند . افراد غیر سیگاری از دوران بازنشستگی طولانی تری بهره می برند . افراد 35 ساله که بیش از 15 عدد سیگار در روز مصرف می کنند به دوران بازنشستگی نمی رسند و اگر هم برسند نخواهند توانست از زندگی لذت کافی ببرند .

1- آیه 64 سوره نمل .

2- آیه 34 سوره ابراهیم .